Giám sát biến động dòng chảy hạ lưu sông Mê Công bằng dữ liệu viễn thám đa thời gian

Đặt vấn đề

Biến động dòng chảy tại hạ lưu sông Mê Công ngày càng chịu ảnh hưởng kết hợp của biến đổi khí hậu và các hoạt động khai thác thượng nguồn, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một hệ thống giám sát có độ phủ không gian rộng và cập nhật thường xuyên.

Các phương pháp quan trắc truyền thống dựa trên mạng lưới trạm đo mặt đất tuy có độ chính xác cao nhưng bị giới hạn về mật độ không gian, đặc biệt tại các khu vực xuyên biên giới nơi việc chia sẻ dữ liệu còn hạn chế.

Phương pháp

Nghiên cứu sử dụng chuỗi ảnh vệ tinh quang học và radar thu thập trong giai đoạn 2015–2025, kết hợp với dữ liệu mực nước từ các trạm đo dọc sông để xây dựng mô hình ước tính diện tích ngập và lưu lượng theo thời gian.

Phương pháp phân tích bao gồm hiệu chỉnh khí quyển ảnh vệ tinh, trích xuất chỉ số nước bề mặt, và đối chiếu chéo với dữ liệu thực đo tại một số điểm được chọn để đánh giá độ chính xác của mô hình.

Kết quả chính

Kết quả cho thấy mùa lũ tại hạ lưu có xu hướng đến muộn hơn và có biên độ dao động lớn hơn so với chu kỳ thủy văn giai đoạn trước năm 2015, phù hợp với các quan sát về thay đổi chế độ vận hành hồ chứa thượng nguồn.

Mô hình kết hợp dữ liệu viễn thám và trạm đo mặt đất cho độ chính xác ước tính diện tích ngập cao hơn đáng kể so với chỉ sử dụng một trong hai nguồn dữ liệu riêng lẻ.

Khuyến nghị chính sách

Nghiên cứu khuyến nghị các cơ quan quản lý lưu vực Mê Công xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu viễn thám và trạm đo theo thời gian thực giữa các nước, làm cơ sở cho hệ thống cảnh báo sớm chung.

Đồng thời, cần đầu tư nâng cấp năng lực xử lý dữ liệu vệ tinh tại các cơ quan quốc gia để giảm phụ thuộc vào nguồn dữ liệu và phân tích từ bên ngoài khu vực.